«

»

sty 23

GD&T Podstawy – Wymiary, które mogą mylić.

Czy zdarzyło się Wam czytać coś na szybko, przeskakując co drugie słowo lub pomijając jedno krótkie z założenia nie istotne zdanie? Właściwie ogólny sens pozostaje ten sam.
W pracy konstruktora niestety nie można sobie pozwolić na takie praktyki. Tutaj u władzy zasiada skrupulatność. Pominięcie nawet drobnej cechy wymiarowej lub geometrycznej może Nas drogo kosztować.
Zapraszam na drugą z serii porad GD&T. Jak nie dać się zmylić narzuconym wymiarom.

Cześć, jeszcze raz witam wszystkich czytających.
Dzisiaj zapraszam do przestudiowania krótkiego przypadku rysunkowego, gdzie brak kompletnej analizy narzuconych wymiarów i tolerancji geometrycznych może doprowadzić do sporych błędów.
Poniżej przedstawiony został rysunek z prostym detalem – zwykłą płytką z czterema otworami. Naniesione zostały wymiary mierzone od krawędzi komponentu, trzy bazy pomiarowe, tolerancje pozycji (dla otworów) oraz kształtu (dla zewnętrznej powierzchni).
Wydawałoby się, że jesteśmy w pełni zabezpieczeni, ważne wymiary i cechy geometryczne otrzymały odpowiednie tolerancje.

Niestety wdarł się tutaj kardynalny błąd. Cały zawarty „opis” geometrii został przedefiniowany. Zauważcie, że puktem wyjściowym dla jakichkolwiek zabazowanej geometrii powinien być punkt powstały z przecięcia elementów bazowych.
Bazy są teoretycznie wyznaczonymi elementami geomerycznymi pozwalającymi jednoznacznie określić pozostałe cechy względem nich. Zatem bez sensu jest w tym konkretnym przypadku określanie wymiarów od krawędzi komponentu.
Dodatkowo profil ten ma nałożoną tolerancję kształtu, przez co może on swobodnie „pływać” w jej zakresie.

Jak powinno wyglądać poprawne opisanie tej geometrii? Rozwiązanie pokazane na drugiej ilustracji. Wymiary określające pozycje poszczególnych cech powinny być nałożone od elementów bazowych. Następnie uzupełnione o tolerancje pozycji. Ot i gotowe.
Mniej bardzo często znaczy więcej. Użyliśmy mniejszej ilosci wymiarów i tolerancji i uzyskaliśmy dużo prostsze rozwiązanie. A co najważniejsze tym razem jednoznacznie opisujące naszą geometrię.

2 Komentarze

  1. Tomek

    Witam. Czy bonus materiałowy dla pozycji 0MAB dla wymiaru 12 nie jst błedny? Z czego zastosować bonus skoro wymiar 12 nie posiada tolerancji na rysunku?

    1. Inżynier3d

      Faktycznie na rysunku wymiar ten nie ma symbolu tolerancji wymiarowej. Nie zapominajmy jednak, że nie ma czegoś takiego jak wymiar nietolerowany. Każdy wymiar umieszczony na rysunku podlega tolerancji ogólnej rysunkowej. W momencie kiedy nie umieszczono specyficznego zawężonego / rozszerzonego pola tolerancji zastosowanie ma norma ISO 2768*. W tym konkretnym przypadku wymiar 12 osiąga stan MMC zgodnie ze wskazaną normą i wtedy dotyczy go bonus materiałowy.

      *ISO 2768 opisuje tolerancje wymiarów nietolerowanych. Zawiera cztery klasy dokładności dla wymiarów liniowych i kątowych:
      f (dokładna)
      m (średniodokładna)
      c (zgrubna)
      vc (b. zgrubna)

      oraz trzy dla tolerancji kształtu i położenia.
      H
      K
      L

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć tych znaczników i atrybutów HTMLa: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>