«

»

sty 25

GD&T Podstawy: Ramka Tolerancji

W dzisiejszym wpisie wrócę jeszcze ja chwilę do fundamentalnych podstaw GD&T. Nie omawialiśmy do tej pory czym jest i jak działa ramka tolerancji. Dlatego znajdziecie tutaj pełną definicję czym jest, jak i kiedy ją stosować, z jakich elementów się składa. Wszystkie informacje na jej temat w jednym wpisie. Jest to temat konieczny do zrozumienia przed przystąpieniem do analizy konkretnych przypadków, które chciałbym wam w najbliższym czasie zaproponować.
Zaczynamy…

Jak wspomniałem we wstępie ramka tolerancji jest podstawowym elementem stosowanym  w nomenklaturze GD&T. Ma ona postać graficznego znaku umieszczanego na rysunku płaskim i odnoszącego się do poszczególnych cech geometrii. Zapis który zawiera w sobie w jednoznaczny sposób opisuje warunki tolerancji geometrycznej, która musi być spełniona – tylko wtedy wyrób będzie można potraktować jako poprawny.

Zapoznajmy się z symbolem graficznym, którym jest przedstawiana. Ramka tolerancji składa się z kilku stref (o tym za chwilę) mających postać sklejonych ze sobą sekcji. Od ramki poprowadzona jest linia odniesienia zakończona grotem, wskazując element do którego się odnosi. Przykładowa ramka wygląda tak:

rt_13

Przytoczę jeszcze definicję. W nomenklaturze GD&T ramka tolerancji jest elementem niezbędnym do opisania warunków geometrycznych i tolerancji danej cechy konstrukcyjnej. Zawiera ona w sobie szereg najistotniejszych informacji opisujących rozpatrywaną cechę. Poniżej przedstawiona lista sekcji występujących jena po drugiej (licząc od lewej). Do każdej sekcji przypiszę jeszcze dużą literę, tak, żebyście mogli w łatwy sposób odnaleźć poszczególne elementy w dalszej części wpisu:

  • Rodzaj tolerancji -sekcja A
  • Typ zakresu tolerancji i jej wymiar – sekcja B
  • Modyfikatory – sekcja B
  • Elementy referencyjne w odniesieniu do których została zadana tolerancja – sekcja C

 

rt_10

 

Wiadomo już jak wygląda ramka tolerancji. Przeanalizujmy teraz wszystkie elementy wchodzące w jej skład. W kolejności nadanych odnośników na rysunku powyżej mamy:

  1. Linia prowadząca – zakończona grotem. Za jej pośrednictwem wskazujemy element cechy geometrycznej do której nadana tolerancja ma się odnosić, czyli czy kontrolujemy płaszczyznę, oś, powierzchnię, kontur, itd.
  2. Symbol zastosowanej tolerancji geometrycznej (sekcja A) – opisywane były TUTAJ
  3. Symbol pola tolerancji (sekcja B) – tutaj są trzy opcje
    1. Brak symbolu – pole tolerancji może być pierścieniem, przestrzenią między dwiema prostymi równoległymi lub dwiema liniami równoodległymi, rurą, przestrzenią między dwiema płaszczyznami równoległymi lub dwiema powierzchniami równoodległymi;
    2. Ø, gdy pole tolerancji jest kołowe lub walcowe
    3. , gdy pole tolerancji jest kuliste.
  4. Wartość tolerancji (sekcja B) – podawana w mm
  5. Modyfikator (sekcja B)(opcjonalnie) – jeżeli musimy skorzystać z któregokolwiek warunku typu MMC, LMC, itd. Oprócz modyfikatorów możemy tutaj zastosować oznaczenia:
    1. UZ – (unequal zone) niesymetrycznie rozłożone pole tolerancji
    2. CZ – (common zone) wspólne pole tolerancji
  6. Określenie referencji względem których cecha geometryczna jest mierzona (sekcja C)(opcjonalnie). Każda z baz może ponadto uzyskać swój indywidualny modyfikator, warunkując zastosowanie tylko w przypadku spełnienia konkretnego warunku.

Wiadomo już jak wygląda ramka tolerancji oraz co zawiera i jak to interpretować. Teraz jeszcze kilka informacji na temat tego jak ją umieszczać na poszczególnych rzutach rysunku płaskiego.

rt_11

Przypadek pokazany na zdjęciu powyżej. Grot linii wskazującej znajdować się może na:

  • linii zarysu
  • przedłużeniu linii zarysu
  • linii odniesienia

Jeżeli zastosujemy którąkolwiek z pokazanych wyżej postaci zapisu wtedy elementem tolerowanym jest powierzchnia (linia) zaobserwowana.

Nieco inaczej to wygląda jeżeli zastosujemy zapis z ilustracji umieszczonej poniżej. Ramka tolerancji odnosi się tutaj, a właściwie jej grot do przedłużenia linii wymiarowej. W tym przypadku elementem tolerowanym jest linia / powierzchnia środkowa zaobserwowana.

rt_12

 

Mam gorącą nadzieję, że ten krótki opis rozjaśnił wam nieco zagadnienie ramki tolerancji.

Na dziś to tyle, komentarze jak zwykle zostawiajcie pod wpisem.

Pozdrawiam!

8 Komentarzy

Skip to comment form

  1. WALDEK

    Dzień dobry
    W pierwszym rysunku w ramce tolerancji jest błąd .Znak „fi” w ramce tolerancji jest błędny , pole tolerancji w tym przypadku jest wyznaczone przez dwie płaszczyzny .Znak „fi” sugeruje , że jest to walec lub okrąg , dla tolerowanej w tym przypadku płaszczyzny
    brak logicznego zastosowania
    Pozdrawiam
    Waldemar Sus

  2. WALDEK

    Ponownie dzień dobry
    Dodatkowo , chciałbym zaznaczyć , że w systemie GD&T opartym o normę ASME 14.5 nie występuję modyfikator UZ i modyfikator
    CZ .W GD&T występuje modyfikator „U” umieszczony w okręgu i oznacza on nierówne pole tolerancji ..(interpretacja modyfikatorów U oraz UZ jest różna)
    Modyfikatory UZ i CZ stosowane są w systemie GPS ISO opartym o normę ISO 1101
    Modyfikator UZ został wprowadzony w ostatnim wydaniu ISO 1101
    Pozdrawiam
    Waldek

  3. Damian

    Myślę, że przy okazji omawiania tej ramki dobrze by było dodać jeszcze kilka informacji. Np. Czy kolejność baz w ramce ma znaczenie i dlaczego, jak interpretować różne oznaczenia, np. [A-B], albo [A][B][C] /60 itp. Uwagi Pana Waldka też zdają się być bardzo cenne.

  4. Lukas

    Witam

    Bardzo prosze o napisanie jak dokładnie interpretować U oraz UZ. np. jak interpretować 0.6U1 , 0.6UZ1

  5. Lukas

    Witam

    Bardzo prosze o napisanie jak dokładnie zrozumieć U oraz UZ. np. jak interpretować 0.6U1 , 0.6UZ1

  6. Dawid

    Witam,

    Jeśli chodzi o interpretację, to omówię na przykładach z posta powyżej.

    U: 0.6 – zakres pola tolerancji (całe pole tolerancji), U – informacja że pole tolerancji jest asymetryczne, 1 – wielkość pola tolerancji na plus (na zewnątrz materiału).
    UZ – 0.6 zakres pola tolerancji (całe pole tolerancji), UZ – informacja że pole tolerancji jest asymetryczne, 1 – wartość przesunięcia pola tolerancji (powinno być podane z + lub z -)

    U (w kółeczku) występuje w ASME natomiast UZ wystepuje w ISO (od wydania 3 z roku 2012).

    Pytanie ode mnie: Czy wartość po U lub UZ może być większa niż całe pole tolerancji?
    W przypadku U wydaje mi się że na pewno nie, natomiast w przypadku UZ moim zdaniem również nie ale niech się wyowie ktoś z większym doświadczeniem.

    Pozdrawiam Dawid..

  7. Dawid

    Witam,

    jeśli chodzi kolejność baz to ma ona znaczenie. Zgodnie z normami dotyczącymi GD&T każda baza w ramce powinna odebrać wszystkie stopnie swobody układu które może odebrać, i które nie zostały jeszcze odebrane przez bazę wyższego rzędu.

    Co do uwagi Pana Waldka, to bardzo słuszna. dodał bym również że M (maksimum materiału również jest błędne, ponieważ modyfikator ten występuje przy elementach posiadających wymiar (z którego będzie wyliczany bonus do tolerancji pozycji).

    Pozdrawiam Dawid.

  8. Waldemar

    Dla Pana DAWIDA
    Pana pytanie „Czy wartość po U lub UZ może być większa niż całe pole tolerancji?”

    Odpowiedź brzmi nie, dlatego że modyfikatory U lub UZ informują jak nierówno rozłożone jest pole tolerancji względem profilu (zarysu) idealnego.
    Dla przykładu pole bez modyfikatorów o wartości 1 rozkłada się symetrycznie po 0,5 od zarysu referencyjnego.
    Modyfikator ASME po znaku U może mieć wartość skrajne: od 0 do 1, czyli całe pole jest albo na zewnątrz albo do wewnątrz materiału w odniesieniu do zarysu referencyjnego.
    Modyfikator ISO GPS, po znaku odpowiednio -0,5 lub 0,5.
    Pozdrawiam
    Waldek

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć tych znaczników i atrybutów HTMLa: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>