«

»

lut 04

GD&T Podstawy – Bazy pomiarowe.

Bazy pomiarowe są fundamentalną częścią GD&T. Ich poprawne umieszczenie na obiektach geometrycznych rozpatrywanego elementu jest sprawą kluczową. Jeśli na tym etapie nie przyjmiemy dobrych założeń, raczej nie osiągniemy naszego celu.

Proponuję dzisiaj wspólne rozpracowanie tego zagadnienia tak wnikliwie, aby nikt z Was nie musiał już zastanawiać się czy umieszczone bazy pomiarowe mają poprawną formę. Zapraszam.

Jakiś czas temu proponowałem Wam krótkie rozeznanie w temacie baz pomiarowych (z ang. datum). Jak pamiętacie uczulałem wtedy, że jest to fundamentalna sprawa w stosowaniu GD&T. Chodziło o to, że jedynie poprawne bazowanie rozpatrywanego detalu pozwoli nam otrzymać sensowną kontrolę nad wszystkimi istotnymi elementami geometrycznymi. W konsekwencji otrzymamy też poprawny rysunek i wyprodukowaną część, która będzie spełniać swoją funkcję.

Dla zainteresowanych tutaj znajduje się link do wspomnianego wpisu: LINK

Dzisiaj chciałbym odejść od suchej teorii i spojrzeć na temat bardziej praktycznie. W tym celu całość wpisu oprę na konkretnym przykładzie i jego wizualizacji. Myślę, że pozwoli to w łatwiejszy sposób przekazać moją myśl przewodnią.

Detal który będziemy rozpatrywać znajduje się na ilustracji poniżej. Jest to płytka z otworem i „fasolką”. W prawej strefie jest dodatkowo niewielki wypust technologiczny. Jego poprawne zorientowanie względem otworu odgrywa tutaj kluczową rolę. Mianowicie z funkcjonalnego punktu widzenia interesuje nas położenie otworu montażowego i wypustu względem otworu. Wyłącznie zachowanie odpowiedniej tolerancji pomiędzy tymi elementami pozwoli na spełnienie założonej funkcji dla tej części zamontowanej w złożeniu.

bazy14_wm

Pora abyśmy umieścili odpowiednie bazy pomiarowe. Będą one oznaczone kolejnymi dużymi literami alfabetu (przypominam tylko dla pełnej ścisłości z metodologią GD&T). Pierwszą bazą pomiarową będzie płaszczyzna dolna tego detalu. Możemy wyobrazić sobie, że po prostu kładziemy go na płaskiej powierzchni. Odbieramy w ten sposób pierwszy stopień swobody. W tym momencie detal nadal może „poruszać się” po wyznaczonej powierzchni bazowej.

Na tym etapie jeszcze drobna wzmianka o umieszczaniu Bazy pomiarowe na teoretycznie płaskiej powierzchni modelu. Musicie sobie uświadomić, że powierzchnia idealna nie istnieje. Nie da się w procesie produkcyjnym uzyskać takiej powierzchni. W dużym powiększeniu ma ona mniej więcej taką postać, jak na ilustracji poniżej. W takim wypadku nasza baza odwołuje się do teoretycznej powierzchni wyznaczonej przez 3 najwyższe punkty (przypominam, że płaszczyznę wyznaczają właśnie minimalnie trzy punkty).

Oznacza to, że odwołujemy się swego rodzaju wirtualnego elementu wyznaczonego na powierzchni modelu. Cała reszta jest jedynie w jego najbliższej strefie.

 

Pora na odebranie kolejnego stopnia swobody. Bazujemy detal w otworze znajdującym się po lewej stronie. Tutaj bardzo ważna uwaga: otwór też jest elementem „obrabianym” dlatego jego obwiednia nie jest elementem idealnym. Musicie raz na zawsze zapamiętać:


baza geometryczna odwołująca się do otworu oznacza tak na prawdę odniesienie do jego osi!


 

Obwiednia w dużej przesadzie wygląda mniej więcej tak jak poniżej. Oś centralna jest natomiast elementem idealnym, który dodatkowo wyznacza dwie płaszczyzny bazowe.


UWAGA: wymiarowanie musi być realizowane od osi otworu. Tylko w takim przypadku jest ono poprawne.


  

W tym momencie założone bazy pomiarowe spowodowały wygenerowanie trzech płaszczyzn bazowych. Teraz detal może się już tylko obracać względem osi otworu. Możemy sobie swobodnie nimi obracać w zależności od potrzeby konkretnie rozpatrywanego przypadku. Jeszcze jedna ilustracja dla ścisłości.

Na początku wpisu wspominałem, że dla tego modelu istotne jest położenie wypustu technologicznego. Dlatego aby uzyskać postać finalną bazowania, bazy pomiarowe muszą być uzupełnione o jeszcze jedną z nich. Mowa tutaj o Bazie C, która wyznaczy strefę obejmującą położenie wypustu. Dodatkowo zastosowana została tolerancja kształtu dla tego elementu. Oznacza to, że „kształt” wypustu musi się znaleźć w zakresie +-0,25mm względem wcześniej usytuowanych baz A i B. Z technologicznego punktu widzenia spowoduje to, że detal będzie spełniał swoją funkcję.

Dzięki przeprowadzonym powyżej zabiegom nadaliśmy kompletne Bazy pomiarowe dla tego elementu. Mam nadzieję, że udało mi się przekazać istotę problemu w przystępny sposób. Jeśli nie piszcie w komentarzach swoje uwagi :)

Już wkrótce pojawi się tutaj dużo więcej takich praktycznych rozważań, które dla wielu z Was mogą być bardzo przydatne.

Poniżej jeszcze coś miłego dla oka, czyli mała galeria.

« 1 z 3 »

2 Komentarze

  1. Adrian

    Witam,
    Należałoby moim zdaniem także dodać kilka bardzo istotnych informacji w tym opisie ,,Baz Pomiarowych” takie jak :
    1. Bazy pomiarowe w dokumentacji 2D detalu/elementu itp. potrzebne w metrologii są tylko i wyłącznie wtedy gdy sprawdzamy charakterystyki GD&T takie jak : pozycja, odchyłka kształtu, odchyłkę konturu itd dla wartości liniowych bazy pomiarowe są nie potrzebne i możemy wykorzystać bazowanie wg. dopasowania wstępnego lub przy użyciu best-fit
    2. Baza B która została oznaczona jako oś otworu jest wpisana nieprecyzyjnie jakbym otrzymał taki rysunek nie wiedziałbym czego dotyczy baza B
    3. Baza A czyli płaszczyzna danego elementu nie koniecznie odwołuje się do 3 najwyższych punktów na których jest opisana płaszczyzna, Bazę A można tu stworzyć na kilka sposobów metodą Gaussa lub Czebyszewa dodatkowo płaszczyzna może być Inside/Middle lub Offside (ale opowieść o płaszczyźnie A przypuszczam że można by było zrobić na osobny wpis)

    Mimo wszystko wszystko fajnie opisane życzę powodzenia w prowadzeniu strony a ja będę tutaj napewno zaglądał :)
    Pozdrawiam

  2. Waldemar

    Panie Adrianie
    Bazowanie GD&T w oparciu o układ baz np ABC a bazowanie best-fit , to całkowicie odmienne systemy bazowania.
    Układ baz ABC jest sztywny a best-fit jest dopasowywaniem (optymalnym)
    ps.
    Pytanie do autora jaka jest tolerancja (liniowa) wymiaru 118 jeśli 0,5 (podana w ramce tolerancji) to wymiar musi być w kwadratowej ramce .
    Pozdrawiam
    Waldek

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć tych znaczników i atrybutów HTMLa: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>